Refugia

Sinds september 2025 heb ik drie Refugia's in Bemelen georganiseerd. Het voelt fijn om mijn ervaringen over deze retraite nu te delen. Gedurende mijn sabbatical in het afgelopen jaar groeiden inhoud en vorm van deze dag. Veel van mijn kennis en ervaringen komen hierin bij elkaar. Met als nieuwe speler in het veld van mijn werk, mijn eigen spiritualiteit, die me al mijn leven lang begeleidt.

Wat houdt mijn spiritualiteit in en welke plek heeft deze in mijn werk?

·Ik ervaar dat ieder mens een unieke plek inneemt in een groter geheel. Me op deze wijze verbonden voelen met het leven betekent voor mij zingeving. Vanuit de afstemming op dit grote geheel kan ik met hart, lichaam en geest, stap voor stap ontdekken wat bij mij hoort en mij te doen staat. Ik kan voelen waarvoor ik op aarde ben. Elke tijd kent zijn eigen uitdagingen. Onze huidige tijd met zijn grote dynamieken in de natuur en tussen mensen daagt mij uit om mijn mens-waarden te blijven beoefenen en ervoor te staan. Zingen, bewust ademen en me in de natuur bewegen zijn waardevolle helpers om me te openen voor waarneming van licht en donker in mezelf. Beide horen bij elkaar en zijn van waarde. De balans vinden - in mezelf en in contact met anderen - is mijn uitdaging.

De ingrediënten van Refugia sluiten hierbij aan. Refugia betekent letterlijk 'schuilplaats' of 'toevluchtsgebied'. In de biologie verwijst het naar een gebied waar een soort kan overleven terwijl elders de omstandigheden ongunstig worden, zoals door klimaatverandering (b.v. ijstijd) of verstoring. In mijn Refugia kun je afstand nemen van de alledaagse activiteiten en bewegingen, maar ook van de onrust in de wereld. Verschuiven van perspectief levert altijd nieuwe inzichten op. De prachtige plek in de natuur, waar ik deze dag organiseer helpt hierbij. Mijn deelnemers zijn onder de indruk van de schoonheid van het bos, de grote bomen, het uitzicht op een oud mergellandschap en het zingen in een grot.

De onderdelen zoals sjamanistische rituelen, ademwerk, fysieke beweging, stemoefeningen, samen mantra's zingen bij het vuur in de hut of improviseren in het bos werken openend voor lichaam, hart en ziel. Als je je opent komt er ruimte voor wat er onder het oppervlak zit en wat je misschien niet zo graag ziet. Weerstanden kunnen opduiken, maar ook vloeibaar worden zodat er adem-ruimte komt voor deze minder geliefde innerlijke 'delen', die gaande weg mogen transformeren tot iets nieuws. Stilte en inspiratie voor reflectie werken als uitnodiging. Tevens zie ik dat de deelnemers een bereidheid meebrengen om met transformerende processen in zichzelf aan de slag te gaan. Het bijzondere aan deze Refugia is het intenderen van dergelijke processen niet in eerste instantie vanuit het denken, maar vanuit zintuigelijke waarneming. Soms worden mensen zich pas na enkele dagen bewust, welke veranderingsprocessen er door de Refugia in gang zijn gezet.

Zingen, zowel in de vorm van mantra's, maar zeker in de open vorm van "The Note From Heaven" zorgt op fysiek, emotioneel en spiritueel vlak door fijne trillingen, voor stroming. Wat vast zat kan vloeibaar worden. Githa Ben David, die The Note From Heaven ontwikkelde, ging gedurende haar studie aan het Conservatorium in Kopenhagen (meer dan 35 jaar geleden) voor een semester naar India om klassieke Indiase zang te studeren. De opdracht van haar docente, om elke dag slechts één noot langdurig herhalend te zingen, bracht haar in een ongekende innerlijke wereld. In de jaren die volgden liet zij haar carrière als saxofoniste steeds meer los en ontwikkelde zij helende werkvormen voor de stem met als centrale methode "The Note From Heaven." Voor mij was het leren zingen van "The Note From Heaven" het ontdekken van een weldadige open ruimte. Net als in de meditatie kan de geest bij het zingen rustig worden. Het gebruik maken van je stem activeert fysieke processen van loslaten en toelaten; juist het horen van je eigen stem geeft je re-sonantie over hoe je klinkt op dat moment: is je stem helder of is er ruis, stroomt de energie of komt er weinig geluid, heb je ruimte voor adem of is de stroom ingehouden? Hoe langer je zingt, des te dieper wordt de afstemming op wie je bent op dat moment.

Het lichaam wordt bewust als voertuig van ons ZIJN meegenomen. Een tijd geleden kwam ik de sjamanistische oefeningen van "Tensegrity" tegen. Vrij snel werd mij duidelijk dat deze een fantastische aanvulling zijn voor het zingen en verdiepen in jezelf. Geestelijke en fysieke processen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ons lichaam wijst ons de weg als wij leren luisteren. Tensegrity helpt om energie-stromen te activeren en in balans te brengen. Ook in deze oefeningen gaat het erom dat wat vast geworden is weer te laten stromen. Ik beschouw het leven als een voortdurende beweging van "vorm worden" en deze weer loslaten omdat het leven een constante stroom van verandering is. Wij mensen voelen ons veilig bij vaste vormen en toch gaat het er altijd weer om te voelen, wanneer een vorm zijn dienst bewezen heeft en losgelaten wil worden.

Bewegen in dit prachtige bos, bladeren horen ritselen, boomschors voelen en met aandacht de omgeving in je opnemen schenkt een gevoel van eenheid en verbondenheid. Zingen in een grot is indrukwekkend en verdiept de ervaring van de samenklanken. Samen eten van heerlijk vers en natuurlijk voedsel voelt als een geschenk.

Al na de eerste twee workshop-dagen merkte ik dat een Refugia langer mag duren. De processen, die van binnen als vanzelf op gang komen vragen om een langere uitademing. Graag wil ik in de toekomst een meerdaagse retraite aanbieden. Voor nu ben ik blij met de fijne reacties van deelnemers.

"Dankjewel voor deze rijke dag vol mooie ervaringen! Gefeliciteerd! Zo in je kracht, speelsheid, wijsheid...genoten!" (Ine)

"Dank voor deze mooie ervaring op die fantastische plek. Ik heb genoten - mijn geest en mijn lijf." (Els)

" Refugia bracht mij de kracht van eenvoud en klank, verbinding en stilte. De oefeningen waren aards, speels en meditatief. Het bracht me dieper in mezelf en in contact met het eenheidsbewustzijn. Deze dag had van mij langer mogen duren." (Lieke)

" Tijdens de Refugia workshop heb ik het als prettig ervaren dat ik een kader aangeboden kreeg waarbinnen ik mezelf mocht toestaan om helemaal te zakken in een ontspannen en diepe verbinding met mezelf. Het zingen van The Note From Heaven en andere mantra's en fysieke oefeningen hielpen me om alles wat er in mij bewoog ook heel fysiek waar te kunnen nemen in dat moment. Een fijne verbinding met mezelf en de andere deelnemers in een betoverende setting op deze prachtige locatie." (Tom)